حداقل سن ازدواج در قوانین ایران چیست؟

در ماده ۱۰۴۱ قانون مدنی ذکر شده است که «عقد نکاح دختر قبل از رسیدن به سن ۱۳ سال تمام شمسی و پسر قبل از رسیدن به سن ۱۵ سال تمام شمسی منوط است به اذن ولی، به شرط رعایت مصلحت با تشخیص دادگاه صالح.» بنابراین قانون‌گذار سن ۱۳ سال برای دختران و ۱۵ سال برای پسران را به عنوان حداقل سن ازدواج تعیین کرده است؛ اما در صورت اذن ولی و به تشخیص دادگاه ازدواج در سن پایین‌تر هم امکان‌پذیر است. به نحوی که هر ساله تعداد بی‌شماری از کودکان به دلیل این ماده قانونی ازدواج می‌کنند و بسیاری از حقوق آن‌ها از جمله حق تحصیل خدشه‌دار می‌شود. این ماده یکی از موارد بارز نقض حقوق کودک در قوانین ایران است؛ چرا که یک فرد زیر ۱۸ سال در صورت ازدواج از رشد و تعالی در جامعه بازمی‌ماند. کودک‌همسران بیشتر در معرض خشونت خانگی قرار دارند و از طرف دیگر بارداری زودهنگام می‌تواند سلامت خود فرد و جنین را به خطر بیندازد. در مورد سوال دوم باید گفت که ازدواج در ایران بدون رضایت زوج و زوجه امکان‌پذیر نیست؛ اما در عمل امکان ازدواج در سنین پایین با خود ازدواج تحمیلی از طرف والدین را نیز به همراه خود دارد. به عبارتی اگر چه قانون رضایت زوجین را از شروط صحت نکاح ذکر کرده است، اما به هر حال به طور غیرمستقیم راه را برای تحمیل ازدواج به کودک را فراهم کرده است؛ زیرا از یک طرف شرایط سنی فرد زیر ۱۸ سال و همچنین شرایط فرهنگی کشور به نحوی است که کودک یا نوجوان نمی‌تواند اراده مستقلی از خود در امر ازدواج داشته باشد.